قالب وردپرس قالب وردپرس آموزش وردپرس قالب فروشگاهی وردپرس وردپرس
سرخط خبرها
خانه / خبر- گزارش / در آستانه روز جهانی آزادی مطبوعات، خبرنگاران در ولایات افغانستان با چه چالش ها و نگرانی های همراه اند

در آستانه روز جهانی آزادی مطبوعات، خبرنگاران در ولایات افغانستان با چه چالش ها و نگرانی های همراه اند

کابل

۱۲ ثور ۱۴۰۰ و ۲ می ۲۰۲۱

از روز جهانی آزادی مطبوعات در حالی در افغانستان تجلیل می شود که سال ۲۰۲۰ میلادی، خونین ترین سال برای خبرنگاران به خصوص خبرنگاران زن در افغانستان بود.

روز جهانی مطبوعات همان مطالب و نوشته هایی است كه چاپ و انتشار می یابند و برای مطالعه در دسترس عموم قرار می گیرند شامل كتاب، مجله، ماهنامه، فصلنامه، روزنامه و امروزه فعالیت رادیو، تلویزیون و ویب سایت های خبری که با گسترش رسانه ها به خانواده مطبوعات پیوسته اند.

ناامنی، وضعیت نامساعد اقتصادی و عدم شریک ساختن اطلاعات به موقع با رسانه‌ها از سوی حکومت از مشکلات خوانده می‌شود که خبرنگاران در ولایات افغانستان آن را چالش بزرگ سد راه آزادی بیان و اطلاع رسانی به موقع عنوان می کنند.

اعمال خشونت‌ و سانسور علیه خبرنگاران، بازداشت‌ها، بسته‌شدن رسانه‌ها، محدودیت های دسترسی به اطلاعات و فرار خبرنگاران از کشور همه چالش های اند که سد راه پیشرفت آزادی بیان و کار و فعالیت خبرنگاران به خصوص روزنامه نگاران زن در سرتاسر افغانستان گردیده است.

در زون شمال و شمال شرق کشور وضعیت اطلاع دهی خبرنگاران با مشکلاتی چون ناامنی، عدم دسترسی به اطلاعات و تعصب در برابر کار خبرنگاری به خصوص در قبال زنان وجود دارد. 

بدخشان که در دورترین نقطه افغانستان  واقع شده است به گفته خبرنگاران در این ولایت بیشتر اطلاعات را مردم از طریق فیسبوک حاصل می کنند. سطح تهدیدات و ناامنی در این ولایت خیلی زیاد است و اطلاع دهی نهادهای های دولتی برای خبرنگاران خیلی اندک می باشد.

به گفته شبانه فرهمند، خبرنگار آزاد در این ولایت، بدخشان دارای یک کانال تلویزیونی( ملی)، ۳ رادیوی خصوصی و صرف یک اتحادیه ژورنالیستان می باشد.

در ادامه آتیلا نوری، مسوول یکی از رادیوهای محلی در سرپل می گوید هر چند در این ولایت رسانه های انگشت شماری فعالیت دارند، اما وضعیت مطبوعات در این ولایت چندان قناعت بخش نیست.

او افزود:« تهدیدات امنیتی، مداخله زورمندان و عدم همکاری منابع محلی با رسانه ها از جمله چالش های موجود در ولایت سرپل سد راه آزادی بیان بوده، می تواند».

از جانب دیگر مهناز موزون، یکی از خبرنگاران زن در بلخ وضعیت مطبوعات را در این ولایت چندان خوب توصیف نکرده، می گوید:«خبرنگاران هنوز هم با مشکل جدی چون عدم دسترسی به اطلاعات مواجه اند و معلومات به موقع در اختیارشان قرار نمی گیرد که بیشتر ادارات دولتی حاضر به پاسخگویی برای خبرنگاران نیستند».

به گفته او در این اواخر فعالیت رسانه ها به خصوص نشر روزنامه یا هفته نامه های فعال، بسیار اندک شده است و در جریان یک سال اخیر، خبرنگاران زیادی در بلخ بیکار شده اند که هنوز هم ثبات کاری برای کارکنان نهادهای رسانه ای وجود ندارد، زیرا وضعیت اقتصادی رسانه ها چندان خوب نیست.

در فاریاب که فعلا ۴ رسانه فعالیت دارد، زنان سهم فعال ندارند  و تهدیدات اخیر امنیتی به جان خبرنگاران تاثیرات منفی خود را بالای اطلاع دهی داشته است.

خبرنگاران این ولایت خواهان فضای مصوون برای فعالیت رسانه ای شان، دسترسی به موقع به اطلاعات و سهم بیشتر در مسایل مربوط به سر نوشت شان را از حکومت دارند.

گیتا رستگار خبرنگار رادیو ترکستان در فاریاب می گوید که خبرنگاران در این ولایت از وضعیت بد امنیتی خیلی نگران اند .

او اضافه نمود که عدم دسترسی کامل به اطلاعات از مواردی است که خبرنگاران فاریابی انتقاد می کنند و خواستار توجه جدی حکومت برای احیای روند دسترسی به موقع و کامل خبرنگاران به اطلاعات اند.

در این حال فریده امینی یکی از خبرنگاران زن در جوزجان به این باور است که هرچند چالش هایی سد راه فعالیت آزادانه رسانه ها هنوز هم وجود دارد و قتل های هدفمند خبرنگاران، افزایش تهدیدات امنیتی و گسترس ویروس کرونا بر فعالیت رسانه ها در تمام ولایات به طور خاص در جوزجان تأثیر منفی گذاشته است، اما او خوشبین است که خبرنگاران می توانند آزادانه فعالیت کنند و حضور زنان نیز نسبت به سال های قبل در این ولایت پررنگ تر است.

ولایت سمنگان که فعلا ۶ رسانه (رادیو و تلویزیون ملی، ۴ رادیوی خصوصی و یک ماهنامه) فعال دارد به دلیل ناامنی و وضعیت بد اقتصادی در رسانه ها همچنان گسترش ویروس کرونا تاثیرت منفی خود را بالای فعالیت رسانه های محلی این ولایت گذاشته که حضور خبرنگاران را کمرنگ چند رسانه بسته شده است.

در این ولایت مشکلات حق دسترسی به اطلاعات خیلی زیاد است و مسوولان امنیتی بیشتر در ارایه معلومات سهل انگاری می کنند.

به گفته آمنه وردک خبرنگار مرکز در سمنگان تهدید خبرنگاران از طریق صفحات اجتماعی مشکلات اطلاع رسانی  را برای آنان بیشتر ساخته.

خانم وردک اضافه می کند که ظرفیت سازی خبرنگاران به خصوص روزنامه نگاران زن در این ولایت از سوی هیچ نهادی وجود ندارد. برای حل مشکلات خبرنگاران در سطح سمنگان صرف مرکز حمایت از زنان ژورنالیست جهت حل مشکلات خبرنگاران زن فعالیت دارد در دو نهاد حامی رسانه ای دیگر نیز که خیلی ضعیف عمل می کنند، حضور دارند.

طی سال ۲۰۲۰ به دلیل وضعیت بد امنیتی و اقتصادی رسانه ها، ۴ نهاد رسانه ای در سمنگان فعالیتش را متوقف نموده است.

هم چنان در بغلان ۱۸ رسانه فعالیت دارد که شامل رادیو و تلویزیون ملی، تلویزیون تنویر و افغان کیبل فعال بوده و ۹ رسانه صوتی و ۵ جریده چاپی نیز نشرات دارند.

در این ولایت نبود امنیت، عدم بودجه لازم در رسانه‌ها، دید منفی مردم نسبت به زنانی که در رسانه‌ها کار می‌کنند همچنان عدم دسترسی به اطلاعات، نبود معاش و قرار داد های معییاری به خبرنگاران، عدم رسیدگی به بررسی  قضایایی خشونت علیه خبرنگاران سبب شده که با گذشت هر روز تعداد کارمندان رسانه ای به خصوص زنان در بغلان کاهش یابد. طی سال ۲۰۲۰ به دلیل وضعیت بد امنیتی و اقتصادی رسانه ها، ۲ رسانه( تلویزیون پاسبان و رادیوی محلی بغلان) بسته شده اند.

سید مجتبی مصلح، مسوول شورای ژورنالیستان افغانستان در بغلان می‌گوید که اکنون هیچ نهاد بین‌المللی حمایت مالی را برای ظرفیت‌سازی خبرنگاران زن در نظر ندارد.

در ولایات شمال غرب افغانستان شامل غور، فراه و هرات وضعیت اطلاع دهی و آزادی بیان قراری است که نسبت به ولایات جنوبی و جنوب شرق اطلاع  دهی بهتر صورت می گیرد و حضور خبرنگاران زن نیز بیشتر می باشد.

به گفته بصیر سیلاب، مسوول کمیته خبرنگاران در فراه  با وجود تهدید ات موجود و مشکلات امنیتی علیه خبرنگاران به خصوص روزنامه نگاران زن خوشبختانه وضعیت آزادی بیان خوب بوده و در این اواخر حضور خبرنگاران به طور خاص زنان در رسانه های فراه خیلی بهتر شده است.

طی دو ماه گذشته در کنار ۸ رسانه در فراه ، ۲ رادیو محلی توسط زنان با محتوای پخش معلومات در باره حقوق زنان، موقف و نقش آنان در جامعه آغاز به فعالیت نمود و این دستآورد در فراه سبب شده تا علاقمندی زنان به فعالیت های رسانه ای نسبت به گذشته بیشتر شود.

فراه ولایتی است که به گفته شماری از مسوولان رسانه ها و خبرنگاران؛ آنها از عدم دسترسی به اطلاعات شاکی بوده و این مشکل را عمده ترین چالش سد راه اطلاع رسانی و آزادی بیان عنوان می کنند.

فرزانه سعادت، خبرنگار در فراه می گوید، ژورنالیستان در این ولایت علاوه بر مشکلات امنیتی، اقتصادی، اجتماعی با عدم دسترسی به اطلاعات نیز مواجه اند که مانع جدی برای فعالیت اطلاع رسانی به موقع آنها شده است.

از سوی هم جمیله کریمی، خبرنگار رادیو سرحد در غور گزارش می دهد که ۴ رادیو، تلویزیون ملی، یک نشریه چاپی فعلا فعال بوده و در مجموع ۴ زن مسوولیت رسمی خبرنگاری در این رسانه ها را در کنار مردان دارند. زنان با پوشش کامل به وسیله چادر و یا هم از راه دور، مسوولیت خبرنگاری شان را انجام می دهند.

او می افزاید حدود چند ماه قبل وضعیت دسترسی به اطلاعات در این ولایت خیلی ضعیف بود، اما اکنون نهادهای دولتی به وجه بهتری آن معلومات را در دسترس خبرنگاران قرار می دهند.

خانم کریمی با بیان اینکه هر چند وضعیت امنیتی در غور خوب نیست اما اطلاع  دهی به مردم خیلی خوب بوده و باشنده های این ولایت زودتر از واقعات به وسیله رسانه ها واقف می شوند.

و خبرنگاران هرات می گویند در این اواخر که موج سوم ویروس کرونا و تهدیدات علیه خبرنگاران رو به افزایش است، ‌زمینه دسترسی آنها را به اطلاعات بیشتر از قبل محدود شده است.

معصومه حیدری، خبرنگار رادیو سحر در هرات بیان داشت که برخی از ادارت دولتی اطلاعات را در دسترس خبرنگاران قرار نمی‌دهند و این موضوع سبب شده تا خبرنگاران خصوصا خبرنگاران زن در تهیه گزارشات خود با مشکلات جدی روبرو شوند.

به گفته وی چالش های چون اهانت خبرنگاران، عدم دسترسی به اطلاعات و حدودا ناامنی در کنار اینکه به پیکره آزادی بیان صدمه می زند،‌ می تواند منجر به مسدود شدن شماری از رسانه ها و ترک وظیفه خبرنگاران خصوصا زنان خبرنگار نیز شود.

در ننگرهار و میدان وردک که در همسایه گی کابل قرار دارند، وضعیت مطبوعات بد نیست این بدان معنا که در ننگرهار فعلا ۱۶ رادیو، ۴ تلویزیون، ۴ شبکه کیبلی و تعدادی از رسانه های چاپی دولتی و خصوصی فعالیت دارند.

به گفته شیرشاه همدرد خبرنگار ارشد در ننگرهار، این همه رسانه ها تا سه ماه قبل نشرات خیلی خوب و فعال داشتند، ولی قتل و تهدیدات اخیرعلیه خبرنگاران سبب شد تا فضایی مملو از ترس و هراس در میان خبرنگاران در امر اطلاع رسانی ایجاد گردد.

وی افزود:« در ننگرهار سطح خودسانسوری خیلی بلند است و دلیل آن هم ناامنی و تهدیدات امنیتی می باشد».

او از نشیدن صدای خبرنگاران به خصوص روزنامه نگاران زن از سوی نهادهای حامی خبرنگاران و حکومت در این ولایت نگران بوده، گفت:« دولت توانایی مهار این همه تهدیدات علیه خبرنگاران را در این ولایت ندارد که این خود، آزادی بیان را به چالش می کشاند.

در میدان وردک که فعلا ۱۴ رسانه مشمول تلویزیون ملی، یک کانال تلویزیون خصوصی، ۵ رادیوی خصوصی و رسانه های چاپی با ۵۶ تن از کارمندان رسانه ای به شمول  ۳ زن که آنها هم در کابل مسکن گزین اند و صرف برای تهیه گزارش به وردک رفته و دوباره بر می گردند، فعالیت دارد.

 به گفته امان الله نصرت، مسوول رادیو غږ و تلویزیون واک در وردک، کار اطلاع رسانی را در این ولایت خیلی فعل عنوان نموده، مگر مشکلات امنیتی، مالی، عدم دسترسی به اطلاعات از سوی نهادهای دولتی و حضور طالبان در نزدیکی مکان های رسانه ای، دلیل سانسور در مطبوعات این ولایت می گوید.

آسیه وردک خبرنگار رادیو پیغله در این ولایت می گوید:« خبرنگاران در قسمت دسترسی به اطلاعات با مشکلات زیاد مواجه اند خصوصا ریاست اطلاعات و فرهنگ این ولایت و این چالش بزرگ سد راه کارخبرنگاری آنان می باشد».

وی از دولت، نهادهای حامی خبرنگاران، رسانه ها و نهادهای بین المللی می خواهد تا با رسانه های این ولایت جهت پیشرفت آزادی بیان و نیز اطلاع  دهی به موقع، حمایت لازم شان را انجام دهند.

این را می پذیریم که افغانستان پس از سقوط  رژیم طالبان، در رشد آزادی رسانه‌ها و آزادی بیان، از بسیاری کشورهای منطقه و جهان، پیشی گرفته، اما این دست‌آوردها در دو دهه اخیر به ‌سادگی به ‌دست نیامده است. در این مدت چندین رسانه‌ ملی و محلی و همچنان کارمندان رسانه‌ای در افغانستان مورد حملات هدفمند  قرار گرفته اند که در نتیجه‌ چندین رسانه ا‌ی محلی بسته و تعدادی از روزنامه‌نگاران هم مجبور به ترک کشور شدند.

دنبال این موضوع به کندهار می رویم. در آنجا که تلویزیون ملی، ۳ تلویزیون خصوصی، ۱۳ رادیو و ۴ نشریه چاپی فعال است.

محمدیار مجروح، خبرنگار محلی و مسوول نهاد آموزشی برای خبرنگاران کندهار تهدیدات امنیتی، سانسور و خود سانسوری را رد نکرده، بیان می دارد که دولت و مخالفان دولت عامل این چالش واقع شده اند، اما باز هم بیش از ۱۰۰ تن که ۶ زن شامل کارمندان رسانه می باشند، کار اطلاع رسانی را در رسانه های کندهار پیش می برند.

وی گفت:« به خاطر تهدیدات موجود علیه خبرنگاران، زنان در برنامه های رادیویی و تلویزیونی به طور مهمان و یا صرف برای چند دقیقه حاضر می شوند و دوباره مکان رسانه ای را ترک می کنند. ولی در کل وضعیت اطلاع دهی خوب است».   

اما با این همه از اینکه بیشتر شکایات روزنامه نگاران در قسمت حق دسترسی به اطلاعات است، وزارت اطلاعات و فرهنگ بیان داشت که در جریان سال های اخیر تلاش های به هدف بهبود وضعیت اطلاع رسانی جهت فراهم ساختن سهولت های لازم از جمله دسترسی به اطلاعات برای خبرنگاران صورت گرفته است.

نجیبه مرام، معاون کمیسیون حق دسترسی به اطلاعات گفت که افغانستان قانون حق دسترسی به اطلاعات را دارد که نه تنها خبرنگاران بلکه همه شهروندان حق دارند به معلومات دسترسی داشته باشند.

او افزود:« در نظر است برای ۶۳ نهاد دولتی یک مرجع اطلاع دهی ایجاد گردد تا پروسه اطلاع رسانی سهل تر گردد».

وی تصریح کرد که در طول سال های ۱۳۸۸ به تعداد ۱۵۰ و در سال ۱۳۸۹ به تعداد ۳۰۰۰ تقاضا و پیشنهاد از سوی خبرنگاران مرکز و ولایات به کمیسیون نامبرده رسیده که به همه این خواست ها پرداخته شده است و خبرنگاران می توانند در صورت مواجه شدن با مشکل دسترسی به اطلاعات شخصا به اداره کمیسیون حضور یابند و حل مشکل نمایند. 

نگرانی های خبرنگاران در حالی در پیوند به تهدیدات و قتل روزنامه نگاران در این اواخر بیان می گردد که وزارت امور داخله در يک خبرنامه ای این نهاد امنیتی را مکلف به تأمین امنیت همه شهروندان به خصوص خبرنگاران دانسته و آن را از اولویت‌های این ارگان می داند.

در خبرنامه آمده است که مرکز تأمین امنیت، ارتباطات و هماهنگی وزارت امور داخله با یک رویکرد جدید، اقدامات اساسی و همه‌جانبه را برای تشخیص و ثبت تهدیدات امنیتی علیه خبرنگاران روی‌ دست گرفته و یک شماره تماس فعال را اختصاص داده است.

از اینکه متاسفانه موضوع آزادی بیان در افغانستان هر روز با چالشی جدید مواجه می شود حمایت، تقویت و توسعه آزادی بیان یکی از ارزش‌های بنیادی حکومت است به خصوص در شرایطی که افغانستان با یک جنگ تحمیلی درگیر می باشد، اهتمام به آزادی بیان، حفاظت و حمایت از آن هم کار ساده‌ای نیست.

 بدون تردید رشد رسانه‌های آزاد و نهادینه شدن آزادی بیان نیاز به همکاری حکومت، دست‌اندرکاران رسانه‌ها و مردم دارد و بدون مشارکت این سه ضلع مهم، به نظر نمی‌رسد که افغانستان بتواند در حفظ، تقویت و تحکیم آزادی بیان توفیق چندانی به دست بیاورد.

محبوبه کریمی

تصحیح: مرکز حمایت از زنان ژورنالیست در افغانستان

مطلب پیشنهادی

ادامه چالش ها سد راه کار خبرنگاری زنان در بغلان و سمنگان

بغلان و سمنگان ۳۰ می ۲۰۲۱ و ۹ جوزای ۱۴۰۰ ظاهراً تلاش ها در راستای …

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *