قالب وردپرس قالب وردپرس آموزش وردپرس قالب فروشگاهی وردپرس وردپرس
سرخط خبرها
خانه / خبر- گزارش / تهدیدات اخیر و فراگیر شدن کووید -۱۹؛ خبرنگاری را برای زنان دشوارتر نموده است

تهدیدات اخیر و فراگیر شدن کووید -۱۹؛ خبرنگاری را برای زنان دشوارتر نموده است

کابل

۷ مارچ ۲۰۲۱ و ۱۷ حوت ۱۳۹۹

ناامنی،‌  تهدیدات و حملات هدفمند در برابر خبرنگاران، گسترش ویروس کرونا و نادیده گرفتن حقوق خبرنگاران به خصوص خبرنگاران زن و آزادی بیان در روند گفتگوهای صلح؛ نگرانی و چالش جدی خبرنگاران زن در افغانستان می باشد.

بنابر یافته های مرکز حمایت از زنان ژورنالیست در افغانستان، در سال ۲۰۲۰ میلادی تا اکنون بیشتر از ۱۰۰ مورد خشونت شامل قتل، لت و کوب، توهین، تحقیر، تهدید، تجاوز جنسی و مشکلات بیکاری از اثر گسترش ویروس کرونا در نهادهای رسانه ای افغانستان علیه خبرنگاران زن وجود دارد که از این میان ۲۱ مورد آن ثبت مرکز می باشد.

همچنان از میان ۲۱ مورد خشونت در برابر زنان روزنامه نگار، ۱۰ مورد آن در همکاری مرکز و بخش بررسی قضایایی خشونت علیه خبرنگاران زن در وزارت امور داخله حل، ۵ مورد در حال بررسی و تحقیق پولیس و ۴ مورد دیگر خبرنگارانی هستند که در همکاری با کمیته مشترک رسانه ها و حکومت و یک تعداد نهادهای حامی خبرنگاران زن به شمول مرکز به کابل و در مکان های امن منتقل شده اند.    

از سوی هم گسترش ویروس کرونا از ماه مارچ تا ماه جون ۲۰۲۰ در کشور و قرنطین سراسری، بیش از ۲۰ درصد از خبرنگاران زن وظایف شان را از دست داده و یا هم از سوی مسوولان رسانه های خویش به رخصتی بدون معاش سوق داده شدند که پس از ختم قرنطین تعدادی اندک از این خبرنگاران دوباره به وظایف شان برگشتند، اما تعدادی از رسانه ها نتوانستند وضعیت مالی و بودجه ای خویش را پس از ختم قرنطین بهتر سازند.

همزمان با تشدید اختلاف در گفت‌وگو با طالبان، شماری از خبرنگاران به خصوص خبرنگاران زن در کشور از آنچه‌ که نایده‌ گرفتن حضور و یا هم دستآوردهای آنان در این گفت ‌وگوها می‌گویند نگران هستند. آنان از حکومت و جامعه ملل می خواهند تا از دستآوردهای آزادی بیان در این کشور حفاظت نمایند.

۱-خبرنگاران زن در برابر تهدیدات امنیتی

بر اساس آمار مرکز در همکاری با بخش بررسی قضایایی خشونت علیه خبرنگاران در وزارت امور داخله؛ در سال ۲۰۲۰ میلادی در کل بیش از ۱۰۰ قضیه خشونت علیه خبرنگاران ثبت گردیده که ۲۱ مورد آن شامل قتل، توهین، تحقیر و تهدیـد، لت و کوب و تجاوز مربوط به خبرنگاران  زن می شود که توسط مرکز حمایت از زنان ژورنالیست در افغانستان با همکاری کمیته بررسی شکایات علیه خبرنگاران در وزارت امور داخله و کمیته مشترک حکومت و رسانه ها به این قضایا پرداخته شده است.

این خشونت ها علیه زنان خبرنگار در طول سال ۲۰۲۰ تا اکنون شامل ۱۳ مورد تهدیدات امنیتی، ۳ مورد تحقیر و توهین( ۲ مورد آن به وسیله پولیس و یک مورد ملا امام مسجد)، ۲ مورد مجروحیت و ۴ مورد قتل (افراد ناشناس) در برابر خبرنگاران زن می باشد که عاملان جنایات ارتکاب یافته علیه این خبرنگاران زن در حال بررسی قرار دارد که تنها ۶ تن در ارتکاب به این جرایم دستگیر گردیده اند.

باید گفت که از میان خشونت های اخیر در برابر خبرنگاران زن، ملاله میوند خبرنگار و مجری رادیو تلویزیون« انعکاس» در ننگرهار و نماینده مرکز حمایت از زنان ژورنالیست در افغانستان در ۱۰ دسمبر ۲۰۲۰ زمانیکه از خانه به سوی دفتر کارش می رفت، توسط افراد ناشناس با راننده اش ترور شد .

در ادامه قتل ها هدفمند، عصر روز سه شنبه ۲ مارچ ۲۰۲۱ میلادی، ۳ کارمند زن رادیو تلویزیون خصوصی انعکاس به نام های مرسل، شهناز و سعدیه در دو حمله جداگانه افراد مسلح ناشناس در شهر جلال آباد مرکز ولایت ننگرهار به قتل رسیدند.

به گفته نجیب الله مقصودی، مسوول بررسی قضایایی خشونت علیه خبرنگاران در وزارت امور داخله؛ در پیوند به قتل ملاله میوند تا حال یک تن دستگیر و به پنجه قانون سپرده شده است و بنا بر ادامه تحقیقات در رابطه به این قتل، تا هنوز هویت قاتل و انگیزه قتل وی برملا نشده  است.

تشدید تهدیدات و قتل های هدفمند عده از فعالان رسانه ای و خبرنگاران را مجبور به ترک وطن و یا هم ترک محل کار شان نیز نموده است روی همین دلیل قرار گزارش ها طی دو ماه اخیر به تعداد ۱۳ تن از خبرنگاران به شمول ۵ زن ، کشور را ترک کرده اند و فعلا در کشورهای اروپایی و یا هم امریکایی به سر می برند.

تعدادی از خبرنگاران زن، تهدید و قتل خبرنگاران زن را یک مشکل و مانع بزرگ سد راه کار و فعالیت مسلکی خویش بیان نموده، می گویند با گذشت زمان باورمندی کامل برای ادامه بهتر کارهای رسانه ای خود ندارند، چون هر روز و هر سال خشونت و تهدید در برابر خبرنگاران زن بیشتر از پیش در سرتا سر کشور به وجود می آید.

در عده ای از ولایت ها نیز تعدادی از خبرنگاران زن به دلیل تهدیدات بلند و شدت ناامنی فعالیت های کاری و مسلکی خود را متوقف نموده و یا هم ترک محل کرده اند، به خصوص کشته شدن ۷ خبرنگار در سه ماه اخیر بدون شک تاثیر منفی بالای کار آنان گذاشته است.

این در حالی است که بیش از ۱۰ تن از خبرنگاران به خصوص زنان با همکاری و همیاری نهادهای حامی رسانه ها و کمیته مشترک از ولایت ها به کابل انتقال شده اند. به گفته تعدادی از آنان چون زندگی شان در خطر است و هیچ تضمینی در قبال مصوونیت جان آنها وجود ندارد، از روی مجبوری مثل آواره ها به کابل پناه برده اند.

یک تن از خبرنگاران زن که از غزنی به کابل منتقل شده است و از بی سرنوشتی آینده خود و اطفال اش نگران است به خبرنگار مرکز گفت: « چون من و شوهرم هر دو خبرنگار هستیم، طالبان هر دوی ما را تهدید کردند که بالاخره مجبور شدیم به کابل بیاییم». به گفته وی بنابر تهدیدات اخیر اکنون در غزنی هیچ خبرنگار زن باقی نمانده است.

بنا برشکایات خبرنگاران به مرکز و کمیته بررسی قضایایی خشونت علیه خبرنگاران در وزارت امور داخله، تعدادی از خبرنگاران زن در ولایت های بغلان، زابل، هرات، غور، تخار و کابل مورد تهدید جانی و شغلی قرار گرفته اند که این چالش نیز سبب دوری آنان از فعالیت های رسانه ای گردیده است.

رنگینه انوری، خبرنگار فعال در کندهار گفت بیش از یک ماه است که به دلیل تهدیدات که برایش از جانب اشخاص نامعلوم صورت می گیرد، نمی تواند کار رسانه ای خود را پیش ببرد. او گفت ۱۸ تن از خبرنگاران زن در کندهار لادرک شده اند همچنان گلالی کریمی یگانه خبرنگار زن در زابل به کابل منتقل شده است. وی گفت:« من به خاطر مشکلات امنیتی مدتی است در زابل فعالیت های مطبوعاتی را انجام داده نمی توانم ». لیدا ابراهیمی خبرنگار تلویزیون« روشنی » در کندز نیز عامل همه ای این خشونت ها را فرهنگ معافیت از مجازات خوانده و به دستگیری عاملان این همه خشونت ها تاکید می کند.

اما در کابل و بعضی ولایت های دیگر با وجود تهدیدات و مشکلات امنیتی خبرنگاران زن باز هم به کار و فعالیت خبرنگاری شان همچنان ادامه داده و فعالانه نقش شان را در امر اطلاع رسانی ایفا می کنند.

مینه حبیب مسوول ویب سایت« رویداد ها نیوز» در کابل می گوید:« من از جمله خبرنگارانی هستم که دو بار در هنگام تهیه گزارشات تحقیقی بالایم حمله مسلحانه  صورت گرفت، اما  نظر به علاقه ای که به مسلک خود دارم نخواستم ترک خبرنگاری کنم».

خانم فریده نیکزاد، مسوول مرکز حمایت از زنان ژورنالیست در افغانستان بیان داشت با تاسف باید بگویم که سال ۲۰۲۰ میلادی خونین تر از سال های قبل برای جامعه رسانه ای بود به خصوص کشته شدن ۷ کارمند رسانه ای و خبرنگار به شمول یک زن طی دو ماه اخیر واقعا نگرانی های زیادی را با خود داشته است.

او افزود:« اگر دولت به خصوص ارگان های کشفی و امنیتی جلو همچو قتل های هدفمند را نگیرند، این چالش می تواند تاثیر منفی بالای رسانه ها به خصوص آزادی بیان داشته باشد که با ادامه آن صدای رسانه ها در افغانستان خاموش خواهد شد».

خانم نیکزاد از جامعه جهانی به خصوص نهادی های بین المللی که در راستای حمایت از خبرنگاران و آزادی بیان در افغانستان تعهد دارند، می خواهد که بالای طرف های در گیر فشار آورند تا از ترور خبرنگاران و کارکنان رسانه ای دست بکشند.

وی افزود:« نهادهای ملی و بین المللی باید خواستار یک آتش بس دایمی و سراسری در کشور شوند تا فضای کاری و زندگی برای افغانان به طور خاص برای خبرنگاران زن پرچالش و خطرناک نباشد».

۲- کرونا و مشکلات کاری خبرنگاران زن

مرکز حمایت از زنان ژورنالیست در افغانستان در تحقیق تازه اش دریافته است که خبرنگاران زن در بیش از ۳۰۰ رسانه در ۲۸ ولایت بعد از موج دوم کرونا(اپریل ۲۰۲۰ الی دسامبر ۲۰۲۰)، صرف ۶۰ تن آنها توانسته اند به وظایف شان برگشته و یا در نهادهای جدید رسانه ای کار مطبوعاتی شان را شروع کنند.

قبلا مرکز با نشر تحقیق ۸ مارچ ۲۰۲۰ در باره وضعیت بیش از ۱۱۳۹ خبرنگار زن در۳۰۲ رسانه و ۲۸ ولایت دریافته بود که با همه‌گیری ویروس کرونا در افغانستان نزدیک به ۲۳۰ خبرنگار زن که بیش از ۲۰ درصد کل مجموعی خبرنگاران زن در افغانستان است، کارشان را از دست داده‌ بودند .

مرکز نگرانی خود را از وضعیت خبرنگاران زن در شرایطی که ویروس کرونا در حال گسترش و قرنطین در سال ۲۰۲۰ (۶ حمل الی اول سنبله ۱۳۹۹) بود، اعلام کرد که بیش از ۲۰ در صد خبرنگاران زن بیکار و یا درآمد مادی شان را از دست دادند و تعداد بیشتری از این خبرنگاران زن در ولایت های مربوطه شان به وظایف خود دوباره جذب نشدند.

در این ارتباط خانم روشنا خالد، مسوول رادیو« برین » در پروان می‌گوید که وی به علت کمبود بودجه و عدم عایدات در این رسانه از جمع ۱۰ خبرنگار زن، ۴ خبرنگار زن را بدون امتیاز مالی تا ختم قرنطین، رخصت کرده بود و پس از ختم قرنطین به دلیل تهدیدات و عدم پرداخت معاش کافی ( مشکلات مالی اداره رادیو برین)، نتوانستند خبرنگاران خود را دوباره دعوت کنند. فعلا ۶ زن در این رادیو مصروف کار می باشند.

در این حال در زمان قرنطین که ۵۰ خبرنگار زن در کابل بیکار شده بود، ۳۵ تن دوباره به وظایف خود برگشتند. هاجره امیر قبلا خبرنگار کلید گروپ که در زمان قرنطین بیکار شده بود حال در یکی از رسانه های ولایت بلخ توانسته فعالیت رسانه ای خود را دوباره آغاز کند.

در ولایت ها همچنان وضعیت چندان تغییری مثبت نکرده؛ غزنی که ۷ خبرنگار و ۱۳ کارمند رسانه‌ای زن در شبکه‌های مطبوعاتی داشت، حالا هیچ خبرنگار زن فعالیت ندارد همچنان به گفته آسیه وردگ نماینده مرکز در میدان وردک، ۶ خبرنگار زن در این ولایت با رفتن به سوی خانه های شان در دوران قرنطین، صرف خانم آسیه توانسته به صفت خبرنگار در رادیوهای واک  و غږ همکاری بدون معاش داشته باشد، متباقی همه بیکار هستند.

و در ولایت بامیان که ۲۰ خبرنگار زن در وقت قرنطین بیکار شده بودند، ۱۱ تن شان دوباره به وظایف خود برگشتند، به همین منوال در ننگرهار، کندهار، هرات، کندز، بلخ، تخار، سمنگان، غور و جوزجان تعداد کثیری از خبرنگاران زن بعد از زمان قرنطین بیکار ماندند.

در این حال مسوولان رسانه‌ها عدم بودجه کافی و نبود عایدات را عامل این بحران دانسته، می گویند که بودجه اکثریت رسانه‌ها با فعالیت نیروی کاری و بشری آنها تامین می‌گردید و آنها در زمان قرنطین نتوانستند معاشات کارمندان شان را تمویل نمایند .

در بغلان ۲۶ خبرنگار زن در تلویزیون های تنویر، پاسبان، رادیوهای رویان، چونغر، آرمان شهر و هفته نامه شهربانو در دوران قرنطین بیکار شده بودند و بنا بر مشکلات مالی نهادهای رسانه این تعداد دو باره جذب نشدند.

اما در مقابل تعدادی از نهادهای رسانه ای توانستند خبرنگاران زن را که در دوران قرنطین به رخصتی بدون معاش سوق داده شده بودند، دوباره جذب نهاد های شان نمایند.

آژانس خبری پژواک که از اثر گسترش ویروس کرونا و برقراری قرنطین، بیشتر از ۸۰ درصد خبرنگاران خویش را رخصتی بدون معاش داده بود، پس از ختم قرنطین همه خبرنگاران و کارمندان رسانه ای خویش را دوباره به وظایف شان جذب نموده است.

دانش کروخیل، مسوول این آژانس خبری می گوید:« بعد از ختم قرنطین همه همکاران ما که به رخصتی بدون معاش هدایت شده بودند به شمول ۷ زن، دوباره جذب گردیدند».

به گفته بشیر احمد روستاقی مسوول بخش خبر تلویزیون« بانو » با فوت یک زن خبرنگار در اثر ابتلا به کرونا، ۳ زن دیگر خبرنگار بعد از ختم قرنطین در تلویزیون بانو حاضر شدند و ۴ تن دیگر در فاریاب هم دوباره به وظایف خود برگردند.

باید گفت ورکشاپ آموزشی« همه گیری کرونا، چالش ها و نگرانی های خبرنگاران زن» جهت مصوونیت جانی زنان روزنامه نگار در قبال گسترش ویروس کرونا و ارتباط کاری آنان با این ویروس تاکید نموده، رهنمود ها و پیشنهادات لازم برای حفاظت از جان خبرنگاران زن در هنگام تهیه خبر و برنامه مطبوعاتی برای بار نخست از سوی مرکز حمایت از زنان ژورنالیست در افغاانستان به تاریخ ۱۱ جدی ۱۳۹۹ برابر با ۳۱ دسمبر ۲۰۲۰ میلادی برای ۳۰ تن از خبرنگاران زن در کابل راه اندازی شد.

همچنان مرکز برای کارمندان رسانه ای خود در دوران قرنطین با پرداخت مبلغ معاش قبلی و انجام کار از راه دور، برنامه کاری آنان را تنظیم نموده بود. 

۳-خبرنگاران زن و نگرانی های آنان از نادیده گرفتن موقف شان در روند صلح

تعدادی از خبرنگاران زن ضمن ابراز امیدواری در خصوص گفتگوهای صلح، از نتایج مذاکرات بین‌الافغانی نگران نیز هستند. آنان از هیات مذاکره کننده و کشورهای دخیل در این پروسه می‌خواهند تا از جایگاه آزادی بیان و حقوق خبرنگاران به خصوص خبرنگاران زن در این گفتمان، حمایت نموده و با پایان مذاکرات صلح و بعد از آن،  باید دستآوردهای دو دهه اخیر زنان در همه بخش‌ها به خصوص در عرصه اطلاع‌رسانی نادیده گرفته نشود.

زحل کریمی محصل سال سوم فاکولته ژورنالیزم و کارآموز در یکی از رسانه های کابل می گوید:« عدم حضور خبرنگاران زن در این نشست ما را به نتیجه مثبت مذاکرات بی باور کرده است». ضیاگل عظیمی خبرنگار در هرات نیز حضور یک نماینده خبرنگار زن در مذاکرات صلح را به عنوان مدافع حقوق و آینده ناروشن زنان روزنامه نگار و هم ادامه آزادی بیان در افغانستان باشد حتمی می داند.

در ضمن سمیه ولیزاده خبرنگار رادیو کلید ابراز می دارد که متاسفانه نقش خبرنگاران زن در مذاکرات صلح به حاشیه رفته و این یک نگرانی و چالش جبران ناپذیر برای خبرنگاران زن می باشد.

قابل ذکر است که مرکز حمایت از زنان ژورنالیست در افغانستان فراخوانی را به تاریخ ۲۰ آگست ۲۰۲۰ میلادی مطابق ۳۰ اسد ۱۳۹۹ه.ش در رابطه به پروسه صلح منتشر نمود و در آن از حکومت افغانستان، جامعه بین الملل و کشور های ذیدخل به خصوص ایالات متحده امریکا در پروسه صلح ضمن آتش بس فوری از طرفین، پیشنهاداتی را نیز ارایه نمود که در قسمتی از آن آمده تا کار و فعالیت روزنامه نگاران زن در سطح ملی و بین المللی بعد از پایان مذاکرات صلح؛  محدود نگردیده و تضمین امنیت و مصوونیت حقوقی خبرنگاران زن و حمایت از آزادی بیان و رسانه ها در مذاکرات بین الافغانی صورت گیرد که بیش از .۲۰۰ تن از فعالان مدنی، مسوولان حکومتی و رسانه ها و خبرنگاران در پای این فراخوان امضا نموده اند.

همچنان با راه اندازی کمپاینی مبنی بر« گفتگوهای اخیر صلح » به این باور است که توافق و مصلحت‌های افغانان بین خود شان بتواند در چوکات تعهدات بین‌المللی و رعایت حقوق بشری، حقوق و امنیت روزنامه نگاران زن را در آینده تضمین نموده و بعد از نشست میان افغانان برای آوردن صلح دایمی در کشور، آزادی بیان به عنوان مهم‌ترین دستآورد دو دهه اخیر محدود نگردیده و صدای خبرنگاران به خصوص روزنامه‌نگاران زن نباید خاموش گردد.

گزارش: محبوبه کریمی

تصحیح: مرکز حمایت از زنان ژورنالیست در افغانستان

مطلب پیشنهادی

ادامه چالش ها سد راه کار خبرنگاری زنان در بغلان و سمنگان

بغلان و سمنگان ۳۰ می ۲۰۲۱ و ۹ جوزای ۱۴۰۰ ظاهراً تلاش ها در راستای …

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *