قالب وردپرس قالب وردپرس آموزش وردپرس قالب فروشگاهی وردپرس وردپرس
خانه / خبر- گزارش / گزارش مرکز: عاملان قتل خبرنگاران زن از مجازات معاف بوده‌اند

گزارش مرکز: عاملان قتل خبرنگاران زن از مجازات معاف بوده‌اند

کابل

۳۱ اکتوبر/ ۹ عقرب ۱۳۹۸

گزارش مرکز حمایت از زنان ژورنالیست در افغانستان که در آستانه روز بین‌المللی پایان دادن به معافیت از جرایم علیه خبرنگاران( ۲ نوامبر) منتشر شده است، نشان می‌دهد که از سال ۲۰۰۱ میلادی تا اکنون (نوامبر، ۲۰۱۹ میلادی)، ۱۰۲ خبرنگار و کارمند رسانه‌ای در افغانستان کشته شده‌اند که شامل ۱۱ زن افغان به شمول ۲ خارجی می‌باشند.

طی نزدیک به دو دهه اخیر در افغانستان، ۱۱ خبرنگار و کارمند رسانه‌ای زن کشته شده‌اند که بررسی‌های این مرکز نشان می‌دهد بیش از ۶۰ تن در اتهام به قتل این خبرنگاران به نهادهای ذیربط معرفی شده است.

بر پایه معلومات کمیته بررسی قضایایی خشونت علیه خبرنگاران در وزارت امور داخله، ۶۹ تن از عاملان قتل‌های خبرنگاران تا حال از سوی این کمیته شناسایی و به لوی څارنوالی سپرده شده است.

نجیب‌الله مقصودی، مسوول این کمیته طی مصاحبۀ اختصاصی به مرکز حمایت از زنان ژورنالیست در افغانستان گفت که  طالبان مسلح، دیگر گروه‌های مسلح تروریستی، حملات انتحاری، بمب‌گذاری‌ها و همچنان قضایایی جنایی عاملان اصلی این قتل‌ها می‌باشند.

بنابر معلومات این کمیته، شیما رضایی، شکیبا سانگه آماج، ذکیه ذکی، دنیا ذاکری، پلوشه توخی، مریم ابراهیمی، زینب میرزایی، خبرنگاران و کارمندان رسانه‌ای زن افغان و آنیا نیدرینگهاس و ماریا گزاری کوتولوی عکاس و خبرنگار خارجی هستند که از سال ۲۰۰۱ میلادی تا حال ( نوامبر ۲۰۱۹ میلادی) در افغانستان کشته شده‌اند.

معلوماتی که این کمیته برای مرکز ارایه کرده است، نشان می‌دهد که از آغاز سال جاری میلادی تا اکنون ۶۵ قضیه خشونت علیه خبرنگاران ثبت گردیده که شامل قتل، مجروحیت، تهدید، توهین، تحقیر و بازداشت‌های غیر قانونی بوده که ۶ مورد این خشونت‌ها مربوط به خبرنگاران زن می‌شود.

با آغاز حمله امریکا و کشورهای هم پیمان آن در اوایل سال ۲۰۰۱ میلادی به افغانستان و افزایش شمار رسانه‌های آزاد، تعداد قربانیان جامعه رسانه‌ای نیز به مرور زمان به شکل قابل ملاحظه‌‌ای افزایش یافت. با کار و فعالیت بیشتر رسانه‌ها، ازدیاد تعداد کثیری از خبرنگاران و رشد آزادی بیان، چالش‌ها در برابر این آزادی نیز بیشتر گردید.

پس از قتل شیما رضایی کارمند تلویزیون طلوع در سال ۲۰۰۵، ذکیه ذکی شبانگاه ٦ جون ٢٠٠٧ میلادی توسط سه مرد مسلح ناشناس که وارد خانه‌‌اش شده و با شليک هفت گلوله، وی را در مقابل چشمان پسر دو ساله‌اش تیرباران کرده و به قتل رساندند، به ادامه کار این زن فعال در عرصه خبرنگاری نقطه پایان داده شد.

ذکیه ذکی ۳۵ ساله که مسوول‌ راديو صلح در ولسوالی جبل‌السراج پروان بود، برنامه‌های عمدتا در باره حقوق بشر و مشارکت زنان در جامعه را از طریق این رادیو نشر و پخش میکرد. او یکی از فعال‌ترین زنان رسانه‌ای در پروان بود، اما پس از گذشت ۱۲ سال از مرگ وی و با وجود تحقیقات گزارش‌گران بدون مرز و معرفی برخی از عاملان قتل او، هنوز هم عاملان اصلی آن دستگیر و یا مجازات نشده اند که با رسانه ها شریک شود.

از سوی هم جمشید رسولی سخنگوی لوی سارنوالی طی مصاحبه تیلفونی به مرکز گفت:« این اداره مصمم است به جرایم علیه خبرنگاران و کارمندان رسانه‌ای رسیدگی کند.»

به گفته وی، در دو سال گذشته به ۶۹ قضیه  شامل قضایایی خبرنگاران زن پیگیری صورت گرفته، اما وی در زمینه به تعداد عاملان قتل این خبرنگاران که مورد مجازات قرار گرفته اند، جزییاتی ارایه نکرد. 

این در حالی است که با گذشت حدود ۱۸ سال از ایجاد نهادهای رسانه‌ای و کمیته مشترک حکومت و نهادهای رسانه‌ای در زمینه امنیت و مصوونیت خبرنگاران، تلاش‌ها و دادخواهی‌های مکرری صورت گرفته است، اما متاسفانه دیده می‌شود که این تلاش‌ها و اقدامات به رغم این که چشمگیر بوده‌اند، ولی نتیجه ملموسی به ویژه در زمینه پایان دادن به فرهنگ معافیت جرایم علیه خبرنگاران را در پی نداشته است.

فریده نیکزاد مسوول مرکز حمایت از زنان ژورنالیست و عضو کمیته مشترک نیز فرهنگ معافیت از مجازات و جرایم علیه خبرنگاران را یکی از دلایل افزایش خشونت و قتل‌ها عنوان نموده، افزود که اگر عاملان هر نوع خشونت و قتل‌ها به پای میز محاکمه کشانده شوند و طبق قوانین بدون در نظر داشت روابط بر ضوابط اقدام شود، باور دارد که اصلا دیګر کسی جرعت انجام خشونت و یا قتل را نخواهد داشت.

 نیکزاد می‌افزاید:« هیچگونه معامله نباید در برابر عاملان خشونت و قتل‌ها صورت گیرد».

مجیب‌الله خلوتگر رییس اجرایی دفتر حمایت‌کننده رسانه‌های آزاد افغانستان (نی) به خبرنگار مرکز گفت که بنابر مشکلات امنیتی، اجتماعی، سنتی و مشکلات مالی رسانه‌ها، در این اواخر حضور خبرنگاران زن در سطح کشور کاهش یافته است.

وی افزود که حضور خبرنگاران زن در سال جاری نسبت به دو سال قبل کاهش یافته، اما ارقامی ارایه نکرد که چند فیصد یا چه تعداد کاهش یافته است .

اما به گفته صدیق‌الله توحیدی رییس اجرایی کمیته مصوونیت خبرنگاران افغان، نهادهای حامی خبرنگاران، جهت کاهش خشونت علیه خبرنگاران و پایان دادن به فرهنګ معافیت از مجازات علیه خبرنگاران فعالیت ‌و دادخواهی‌های لازم را انجام داده‌اند.

آقای توحیدی افزود:« کمیته مشترک به ریاست سرور دانش و اعضای بلند پایه نهادهای حکومتی و غیر حکومتی، مسوولان بعضی از نهادهای رسانه‌ای و نماینده لوی څارنوالی تشکیل گردیده است که این کمیته کارکردهای موثری را در بررسی و پیگیری قضایایی خشونت علیه خبرنگاران نیز انجام داده است».

وی برای کاهش خشونت و سطح حادثات در برابر خبرنگاران بیان داشت که وضعیت فعلی افغانستان برای خبرنگاران خطر آفرین است که جهت حداقل کاهش این خطرات در ساحه گزارشگری، جامعه خبرنگاران استفاده از واسکت و کلاه زرهی را برای خبرنگاران لازم دانسته است.

به گفته توحیدی، برای اینکه عاملان خشونت علیه خبرنگاران دستگیر و دوسیه‌های خشونت علیه آنان تکمیل گردد، لازم است تا خبرنگاران و اعضای خانواده‌های آنان که معترض گردیده‌اند  قضیه شان را تا آخر دنبال کنند.

از سویی هم محبوبه کریمی معاون مرکز حمایت از زنان ژورنالیست در افغانستان می گوید که در این اواخر تلاش‌های از سوی نهادهای مسوول حکومتی و مدافع حقوق خبرنگاران به خصوص نهادهای حامی خبرنگاران زن در راستایی بررسی قضایایی خشونت علیه خبرنگاران زن صورت گرفته است، لیکن این همه تلاش‌ها برای مصوونیت خبرنگاران زن کافی نبوده و ضرورت است تا دوسیه‌های خبرنگاران متضرر مورد تحقیق و بررسی جدی قرار گیرند.

به گفته خانم کریمی:« باید حکومت و نهادهای قضایی به پیامدهای ناگوار ادامه روند معافیت از مجازات جرایم علیه خبرنگاران زن توجه جدی نمایند تا این فرهنگ ناپسند مانع کار و فعالیت ژورنالیستان زن نگردیده و برای همیشه مهار گردد».

از سویی هم مسوولان رسانه‌های تخصصی زنان از نهادهای حامی رسانه‌ها و خبرنگاران زن در آستانه روز بین‌المللی پایان دادن به معافیت از جرایم علیه خبرنگاران، از نهاد‌های حامی خبرنگاران، حکومت و مسوولان نهادهای عدلی و قضایی می‌خواهند تا به قضایایی خشونت علیه خبرنگاران زن رسیدگی جدی کنند تا دیگر خبرنگاران به بهانه‌های مختلف، قربانی نشوند.

شگوفه صدیقی مدیرمسوول شبکه تلویزیونی زن و یکی از خبرنگاران به گزارشگر مرکز گفت:« در دو دهه اخیر تعداد زیادی از خبرنگاران زن مورد خشونت قرار گرفته‌ و یا کشته شده‌اند، از اینرو امیدواریم که فرهنگ مجازات به درستی تطبیق گردد تا دیگر ما شاهد قربانی خبرنگاران زن نباشیم».

همچنان لیلا نورانی خبرنگار رادیو کلید ضمن ابراز نگرانی از وضعیت خبرنگاران زن گفت که خشونت‌ها و فرهنگ معافیت از مجازات علیه خبرنگاران به خصوص در برابر خبرنگاران زن باعث گردیده تا زنان، کار رسانه‌ای را انتخاب نکنند و همچنان این امر باعث دلسردی خبرنگاران زن که عملا در رسانه ها کار می‌نمایند، شده است.

وی افزود که اگر توجه به مصوونیت خبرنگاران زن صورت نگیرد یکی از شاخه‌های دیموکراسی که همانا فعالیت رسانه‌ها است فلج خواهد شد،

خانم نورانی میگوید:« ما به صفت خبرنگار زن از نهادهای قضایی، امنیتی، حامی رسانه‌ها و به خصوص از مدیران رسانه‌ها می‌خواهیم تا به وضیعت خبرنگاری در افغانستان توجه جدی کنند».

از سویی هم ذکیه حسینی خبرنگار تلویزیون استقلال (یکی از رسانه‌های محلی هرات)  ضمن ابزار همدردی با خانواده‌های قربانیان راه آزادی بیان گفت که برای وجود برقراری نظم و رفاه مردم در جامعه الزامی است تا قوانین به شکل درست آن تطبیق گردد.

او گفت:« خبرنگاران که گوشه‌ای از این جامعه می‌باشند و صدای مردم را به مسوولان می‌رسانند، خیلی هم نیاز به تطبیق قانون دارند».

وی افزود که در افغانستان خبرنگاران با انواع از خشونت‌ مواجه اند که یکی از این خشنونت‌ها برخورد نامناسب و تلف کردن وقت خبرنگاران درهنگام درخواست اطلاعات است که منابع در بسیاری از مواقع حتا این اطلاعات را از خبرنگار دریغ می‌کنند.

 وی می‌گوید:« ما از نهادهای فعال در زمینه اطلاع‌دهی، تامین امنیت همچنان بررسی قضایا می‌خواهیم تا به مشکلات خبرنگاران زن رسیدگی کرده و فضای کاری امن را برای خبرنگاران زن مهیا نمایند».

گرچه عاملان آزار و اذیت خبرنگاران زن نیز در کمیته بررسی قضایایی خشونت علیه خبرنگاران ثبت شده است، اما به گفته آقای مقصودی مسوول این کمیته بنابر مشکلات اجتماعی، مناسب نخواهد بود تا هویت آنان افشا و رسانه‌ای شود.

این در حالی است که سازمان گزارش‌گران بدون مرز (RSF) در نوامبر ۲۰۱۸ میلادی طی اعلامیه مطبوعاتی خواهان تحقیق و بررسی جدی و بی‌طرفانه قتل ذکیه ذکی مدیر رادیو صدای صلح در جبل‌السراج شده و خواست تا چگونگی و چرایی مرگ این ژورنالیست نامی کشور مشخص شود.

قابل ذکر می‌دانیم که یافته‌های مرکز حمایت از زنان ژورنالست در افغانستان در مارچ ۲۰۱۸ نشان داد در بیش از ۳۲۵ رسانه سراسری و محلی در کشور ۱۶۹۶ زن به کار مشغول اند که ۷۶۴ تن از آن‌ها مسلکی هستند. نظر به یافته‌های مرکزدر شش ولایت (نورستان، کنر، زابل، پکتیکا، ارگان و میدان وردک) به نسبت جنگ و نا امنی اصلا حضور خبرنگاران زن دیده نشده است.

گزارش: بهشته ایوبی

تصحیح: مرکز حمایت از زنان ژورنالیست در افغانستان

مطلب پیشنهادی

نگرانی خبرنگاران زن در فراه از محدود شدن فضایی کاری

فراه ۲۷ نوامبر و ۶ قوس ۱۳۹۸ شماری از خبرنگاران زن در فراه از محدود …

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *