قالب وردپرس قالب وردپرس آموزش وردپرس قالب فروشگاهی وردپرس وردپرس
خانه / خبر- گزارش / جنگ و تداوم‌ ناامنی، عامل کاهش شمار خبرنگاران زن در افغانستان

جنگ و تداوم‌ ناامنی، عامل کاهش شمار خبرنگاران زن در افغانستان

یافته‌های مرکز حمایت از زنان ژورنالیست در افغانستان نشان می‌دهد که در سال‌های اخیر و به ویژه در دو سال گذشته حضور ژورنالیستان زن در رسانه‌های کشور بخصوص در ولایات هر روز کمتر می‌شود. گسترش جنگ و افزایش ناامنی اصلی‌ترین عامل این کاهش است. زنان ژورنالیست بیشتر از مردان در بیرون و در محل کار قربانی خطر ناامنی قرار می‌گیرند.

یافته‌های کنونی مرکز حمایت از زنان ژورنالیست در افغانستان حاصل گفتگو با 74 رسانه سراسری و محلی در افغانستان (  29تلویزیون35 رادیو  4 آژانس خبری و 6 نشریه چاپی بشمول روزنامه ماهنامه  و مجله) و چهار نهاد حمایت از خبرنگاران و رسانه‌ها بشمول کمیته مصونیت خبرنگاران، دفتر نی حمایت کنندۀ رسانه های آزاد افغانستان، اتحادیه ملی خبرنگاران افغانستان و انجمن آزاد ژورنالیستان اقغانستان است. این تعداد رسانه سراسری و محلی را می‌توان آیینه‌ای از کل جامعه رسانه‌ای در افغانستان دانست. در این رسانه‌ها 1037 زن به کار مشغولند که 474 تن از آن‌ها مسلکی هستند. این یافته‌ها تأیید می‌کنند که تمرکز اصلی خبرنگاران در کابل و سپس هرات و بلخ است. بیشترین تعداد زنان شاغل در رسانه در موبی گروپ با ۱۵۰ کارمند و پس از آن رادیو تلویزیون ملی با ۱۴۰،سپس  شبکه آریانا  ۵۵ ، رادیو تلویزیون بانو ۵۰ ، رادیو تلویزیون زن 54،کلید گروپ با ۴۰ ، رادیو تلویزیون شمشاد ۴۰ و  بعد تلویزیون خورشید ۳۸ کارمند مصروف هستند.

آمار و منابع ژورنالیست‌های زن

نظر به مشکلات و کاهش روز افزون خبرنگاران زن در افغانستان، مرکز حمایت از زنان ژورنالیست در افغانستان یکی از نخستین وظایف خود را اراپه آماری تا حد ممکن کامل از تعداد زنان خبرنگار در کشور تعیین کرده است. نبود آمار و ارقام رسمی نقیصه‌ای جدی برای دمکراسی نوپای کشور است. اهمیت انتشار آمار و ارقام زنان خبرنگار در کشور علاوه بر معلوم شدن شمار فعالان زن در سراسر کشور، گام نخست برای شناخت مشکلات در محیط کار و جامعه و همچنین آشکار کردن مطالبات آن‌ها است .

مرکز حمایت از زنان ژورنالیست در افغانستان از طریق گفت و گوهای مستقیم و غیر مستقیم با مسوولان وزرات اطلاعات و فرهنگ، مدیران و مالکان رسانه‌ها و نهادهای مدافع حقوق خبرنگاران و هم چنان بر پایه‌ی امارهای کتاب رهنمای رسانه‌های دفتر نی حمایت کنندۀ رسانه های آزاد افغانستان، که یکی از تنها منابع آماری است، کوشش کرد بخشی از ارقام را تثبیت و تفکیک نماید.

فریده نیکزاد مسوول مرکز حمایت از زنان ژورنالیست در افغانستان می‌گوید : «از آنجا که کدام آمار و ارقام از زنان ژورنالیست و کارمند رسانه‌ای به سطح افغانستان تا کنون از سوی هیچ نهاد و یا وزرات به شمول وزارت اطلاعات و فرهنگ رسما  نشر نیافته است. مرکز حمایت از زنان ژورنالیست در افغانستان این کار را جهت یافتن و بدست آوردن ارقام ثابت و تعیین تا حد ممکن دقیق ژورنالستان زن روی دست گرفت تا حداقل بتواند در حد امکان ارقام را از طرق مختلف جستجو و بدست نشر بسپارد. ما می دانیم  آمار بدست داده شده کامل نبوده و تنها گام کوچک در این راه است و به این وسیله همه فعالان رسانه‌ای و نهادهای مدافع خبرنگاران را برای کمک و تکمیل این آمار دعوت می‌کنیم.»

نخستین مرکزی که باید در باره تعداد زنان شاغل در رسانه‌ها آماری داشته باشد وزارت اطلاعات و فرهنگ است.  اما سید حسین فاضل سانچارکی معین نشرات وزارت اطلاعات و فرهنگ، می‌گوید: «  شعبه نشرات یک لست از زنان مدیر رسانه‌ها را در جریان ثبت ترتیب نموده اما از ارقام همه زنان ژورنالیست تا هنوز چیزی بدست ندارد. وزارت اطلاعات فرهنگ مصمم است تا جهت عملی نمودن این کار هر چه زودتر پلان را ترتیب و آغاز به کار نماید .”

نجیبه مرام رییس نشرات این وزارت با تایید لست زنان مدیر و صاحبان رسانه ها می‌گوید : «این لست از سالهای ۱۳۸۲ ترتیب شده و دوباره باز نویسی یا بازنگری نگردیده است. درحالیکه تعداد زیادی از این رسانه ها غیر فعال ویا هم منحل شده اند.» وی یکی از دلایل نداشتن این ارقام را عدم همکاری مسوولان رسانه عنوان می کند: ” ما به مسوولان رسانه ها مکتوب فرستاده ایم و از ایشان خواسته ایم که تعداد ژورنالیست و یا خبرنگاران زن در ادارات شان را به وزارت معرفی و ارایه نمایند مگر متاسفانه هیچ یکی از آنها تا حال جواب مکتوب را نداده‌اند.”

این لست متأسفانه به دلیل به روز نبودن داده‌های آن نمی‌تواند برای امروز افغانستان منبع آماری درستی باشد. منبع دیگری که در این باره وجود دارد، کتاب رهنمای رسانه‌ای که حمایت کنندۀ رسانه های آزاد افغانستان منتشر کرده است. مجیب خلوتگر رییس  اجراییوی دفتر نی، در باره کتاب رهنمای رسانه‌ها در افغانستان که لست رسانه‌ها از همه ولایت افغانستان است و در معرفی شمار زیادی از رسانه‌ها تعداد فعالان زن در آن را معین کرده است می‌گوید.« این کتاب در سال ۱۳۹۰ و ۱۳۹۲ نشر چاپی کرده‌اند، اما از آن به بعد بشکل آنلاین در سایت نی نشر و تاریخ آخرین به روز شدن آن در سال میلادی ۲۰۱۶ است.»  وی در باره تغییر آمار این کتاب از سال نخست تا امروز اضافه می‌کند که آنان شاهد ایجاد ۵۰ رسانه بشمول ۱۰ رادیو و ۲ تلویزیون ولی بسته شدن ۱۷۰ رسانه دیگر طی ۴ سال اخیر بوده‌اند.

آمار داده شده از زنان در رسانه‌ها بنا بر کتاب رهنمای رسانه‌ای نی ۲۱۷۲ کارمند است. اما به گفته مجیب خلوتگر  آخرین سروی که آنها در مارچ  ۲۰۱۷ (حمل ۱۳۹۶) انجام داده‌اند نشان داده است که حداکثر ۱۲۰۰۰ کارمند رسانه در سراسر افغانستان مصروف کار در رسانه‌ها و در بخش‌های مختلف استند که از جمله ۱۸۰۰ الی ۲۰۰۰ این رقم را زنان ژورنالیست تشکیل میدهد. وی بر افزایش حضور زنان خبرنگار در کابل تأکید دارد.

فهیم دشتی رییس اجرایی اتحادیه ملی ژورنالیستان افغانستان، در باره تعداد زنان در رسانه‌ها می‌گوید :” یک تخمین کلی این است که در افغانستان حدود ۱۲۰۰۰ تن مشغول کار در رسانه‌ها هستند که شامل خبرنگاران و کارمند رسانه‌یی می‌شود، بر اساس همین تخمین، نزدیک به ۲۵ فیصد آنها زنان هستند.  ما هم وقتی به تعداد اعضای زن در اتحادیه می بینیم همین تخمین ۲۵ فیصد را تقویت می کند. زیرا حدود ۲۰۰۰ عضو داریم که از این جمله بیش از ۴۵۰ تن آنها زنان استند.” وی اضافه می‌کند« این تفکیک که چه تعداد زنان شاغل در رسانه ها خبرنگار استند و چه تعداد در بخش های دیگر کار می کنند، وجود ندارد”

یافته‌های مرکز حمایت از زنان ژورنالیست‌ در افغانستان آمار و ارقام حضور بیشتر زنان در رسانه‌های کابل را تأیید می‌کند. بنا بر شمارش تاکنونی که از اواخر ماه ثور ۱۳۹۶ آغاز شده است، در ۲۳ ولایت بشمول کابل به تعداد 1037 زن در بخش‌ های مختلف مصروف فعالیت‌های مستقیم و غیر مستقیم در رسانه‌ها میباشند.   در نتیجه و جمع بندی که مرکز نموده است بیش از% 70  فیصد  در تلویزیون ها حدود 17%   فیصد در رادیوها و متباقی %13 دیگر در  رسانه‌های چاپی و آژانس‌های خبری به کار مشغولند . قابل ذکر است بیشترین خبرنگاران زن که در تلویزیون‌ها مصروف کاراند در شهر کابل میباشد. بنا بر این آمار از این تعداد 474 تن در بخش تولید خبر و گزارشدهی و بقیه به عنوان کارکن رسانه در بخش  های، نطاقی دوبلاژ، سرگرمی، تفریحی، مالی و اداری،  امنیتی و یا آرایش  مصروف کار هستند. بیشترین شمار ارقام را از ولایات کابل(  793  ) هرات (68 )  بلخ (60 )کار کن رسانه یی تشکیل میدهد.

خبرنگاران زن قربانی جنگ و خشونت

يافته‌های مرکز حمایت از زنان ژورنالیست در افغانستان نشان می‌دهند که نا امنی و جنگ و سپس مشکلات اجتماعی اصلی‌ ترین دلیل کاهش و محدودیت برای کار زنان خبرنگار در افغانستان است. با افزایش تهدیدها بسیاری از ژورنالیستان زن مجبور به ترک کار خود شده‌اند. در  در سال ۱۳۹۵ و ۱۳۹۶ در افغانستان ۶ همکار رسانه ای زن کشته شده‌اند. همه نهادهای مدافع حقوق خبرنگاران بر این امر تأکید دارند که خشونت علیه خبرنگاران زن بسیار بیشتر از همکاران مرد است. زنان خبرنگار در خیابان و به هنگام انجام وظیفه خود در گزارش‌دهی و یا مصاحبه و حتی در محل کار خود مورد خشونت کلامی و  آزار و اذیت تنی قرار می‌گیرند و متأسفانه هیچ قانون و مرجعی برای رسیدگی به این خشونت‌ها وجود ندارد.

رحیم الله سمندر رئیس انجمن آزاد ژورنالیستان افغانستان با تأکید بر گزارش سالانه ( می ۲۰۱۷ ) وضعیت آزادی بیان و مصئونت خبرنگاران این انجمن می‌گوید « در برخی از ولایات به شمول  ارزگان، بدخشان، پنجشیر، پکتیا، پکتیکا، خوست، زابل، سرپل، سمنگان، غور، کاپیسا، کنر، لغمان، لوگر، میدان وردک، نورستان ونیمروز  خبرنگاران زن در رسانه ها حضور و فعالیت فزیکی ندارند. در برخی از آن‌ها به مانند لوگر و میدان وردگ تنها در دو رسانه دو خبرنگار زن آن هم از کابل فعالیت خود را از کابل ادامه میدهند. در برخی دیگر از ولایت به مانند کندهار، ننگرهار، هلمند، غزنی، بادغیس، فاریاب، تخارو بغلان ولایت بشمار میرود که دران زنان ژورنالیست و همکار رسانه درحدی پایین قرار دارند و فعالیت شان تنها به کار رسانه های صوتی وتصویری، آنهم در داخل رسانه، ستدیو و دفتر محدود میباشد.»

بنا بر این یافته‌ها در ولایات  هرات، پروان ، بدخشان ، کندز، کندهار ، بامیان ،تخار ، خوست، میدان وردگ ، لوگر و غور  بنا بر نا امنی های دو سال گذشته بیش از ۱۰۰ تن از زنان ژورنالیست ترک مسلک و یا ترک محل کرده و حتی به کابل انتقال نموده اند. در ولایات غرب چون غور و بادغیس نیز اصلا حضور فزیکی زنان خبرنگار وجود ندارد. مسوولان رادیو های نریمان در بادغیس و رادیو فیروز در غور نیز میپذیرند که در این ولایت به نسبت مشکلات امنیتی و فرهنگ حاکم سنتی زنان نمیتوانند در رسانه ها حضور داشته باشند به استثنا اگر بعضی اوقات غیر حضوری همکاری نمایند. غور یکی از ولایت‌هایی است که پر خشونت و تعصب برای زنان خوانده میشود و بیشترین محاکم صحرایی نیز در این ولایت انجام شده  که از زنان بیشترین قربانی گرفته است.

خوست، پکتیا و پکتیکا نیز از جمله ولایات جنوب شرقی افغانستان است که به گفته مسولین رادیو های لیمه و دسولی پیغام در جمع حدود ۴۰ کارمند هیچ حضور زن خبرنگار بشکل فزیکی وجود ندارد. سجاد شاه مدیر مسوول رادیو د سولی پیغام  در حالیکه مشکلات کلتوری و سنتی بودن جامعه را یکی از اصلی ترین دلیل عدم حضور زنان در عرصه ژورنالیزم در این ولایت میداند میگوید : ” در هیچ رسانه دیگر خوست زن کار نمیکند صرف همراه ما یکتن انهم گاه گاهی و حتی غیر حضوری کار میکنند”.

کندهار یکی از ولایات نا امن جنوب افغانستان نیز جای امن و مصوون برای کار خبرنگاری بخصوص زنان نیست. در این ولایت رادیویی بنام  میرمن را  مریم درانی یکی از فعالان مدنی مدیریت می‌کند. در این رادیو ۴ مرد و ۸ زن در بخش های مختلف کار میکنند. صاحب امتیاز این رسانه می‌گوید «زنان نمیتوانند جهت پوشش کنفرانس یا مسایل دیگر خبری از محوطه رادیو بیرون شوند.»

در فاریاب رسانه اختصاصی مربوط به زنان ” رادیو قویاش” با مدیریت رونا شیرزی با حضور بیش از ۱۰ خانم تاسیس شده بود. به گفته وی در حال حاضر ۴ خانم در کنار ۸ مرد کار میکنند. این رسانه نظر به عدم مصوونیت و امینت حدود ۸ ساعت نشرات دارد که صرف شهر میمنه را تحت پوشش قرار میدهد .

مسوولان در ولایات های شمال شرق بدخشان و بغلان نیز از کمرنگ شدن و عدم حضور زنان خبرنگار شاکی بوده به گفته آنان نظر به مشکلات امنیتی و چالش های اجتماعی نمیتوانند به کار رسانه ای بدون ترس ادامه دهند. احمد تمیم همراز مدیر مسوول رادیو تلویزیون مهر در بدخشان میگوید که در این رسانه بیش از  ۳۵ تن بشمول ۱۷ زن کارمند دارد که زنان بیشتر در بخش های گویندگی، تهیه و تولید برنامه ها و آقایان دربخش های تخنیک، کمره و اداری مصروف کار اند. تمیم از آزار و اذیت  خیابانی به عنوان چالش فرا روی خبرنگاران زن در بدخشان بشکل جدی یاد آوری نموده افزود که با وصف آن زنان کوشش دارند به کار شان ادامه دهند.

عبیدالله جهیش مدیر مسول تلویزیون تنویر، متعلق به گروپ رسانه های تنویر شامل (تلویزیون تنویر، رادیو سنا، رادیو پیمان ) می‌گوید  ۱۷ کارمند بشمول ۳ زن ژورنالیست در این تلویزیون کار می‌کنند. به گفته وی نظر به مشکلات که وجود دارد وسنتی بودن جامعه زنان اجازه کار را در تلویزیون ها ندارند صرف یک خانم روی پرده و یا سکرین تلویزیون ظاهر میشود.

کندز و ننگرهار دو نمونه از نا امنی و جنگ که زنان ژورنارلیست را خانه نشین کرد

نا امنی‌ های شدید اخیر در ولایات جنگ زده و نا امن کندز تاثیر بالای کار زنان ژورنالیست گذاشته بود.در این ولایت بنا بر آمار کتاب راهنمای نی در سال ۲۰۱۶ نزدیک به ۱۱۵ ژورنالیست و کارمند رسانه‌ای برای ۱۶ رسانه کار می‌کرده‌اند.  اما بنا بر گزارش اخیر مرکز یک تعداد  از بانوان خبرنگار با بهتر شدن وضعیت نسبی امنیتی در کندز  بار دیگر به رسانه ها رو آورده و باوصف نگرانی ها و عدم مصوونیت به فعالیت های خویش ادامه دادند.

صدیقه شیرزی رییس رادیو تلویزیون روشنی به مرکز میگوید که بعد از بهتر شدن وضعیت امنتیتی و تطبیق پروژه های پرومت تعداد از خبرنگارانیکه خانه نشین بودند دوباره به رسانه ها برگشتند البته یکی از دلایل برگشت آنان امتیاز مناسب که از طریق پروژه ای پروموت به رسانه ها داده شده ، میباشد.

وی در حالیکه هنوز عدم تامین امنیت و مصوونیت خبرنگاران زن را به عنوان چالش بزرگ میخواند می افزاید که فعلا در این ولایت تخمنیاً  15 خبرنگار زن در رسانه ها در بخش های مختلف مصروف کار اند.

برخی از زنان خبرنگار با پذیرفتن خطر و مقابله با شرایط بد امنیتی هنوز به کار ادامه می‌دهند. پروین رحیمی خبرنگار و مسوول رادیو شبنم در کندز  به مرکز  حمایت از زنان ژورنالیست در افغانستان گفت :”  به ما چند بار اخطاریه مستقیم و غیر مستقیم ارسال کردند و گفتند که در این جا زنان نباید کار بکنند .” به گفته وی بیشترین رادیو و رسانه های که در آن زنان کار میکنند با چنین مشکلات روزانه روبرو میشوند اما خطر را قبول کرده به کار خویش ادامه میدهند.” آنها بیشتر گزارش ها را در مورد صلح تهیه و نشر مینمایند  و کوشش دارند از این طریق زمینه‌های آوردن صلح و تشویق به طرف صلح را با مخالفین و سایر کسان را داشته باشند. اما به گفته پروین رحیمی، این کار باعث قهر طالبان شده و آنها را تهدید نموده که چرا در همچو موارد گزارش تهیه میکنند.

تجلا فروغ که به مدت ۵ سال را در رادیو تلویزیون روشنی کندز از دوره آموزشی آغاز و بعد به عنوان خبرنگار و مجری برنامه های میزگرد کارش را الی یک ماه قبل ادامه داد. وی در گفت و گویی با مرکز حمایت از زنان ژورنالیست با ابراز تاثر چنین بیان کرد: ” به نسبت وضعیت بد امنیتی رادیو از محل که بود به جای دیگر نقل مکان کرد و مسیر راه برایم دور شد چون خانواده‌ام هر روز نگران بودند از رفتن و الی آمدنم بلاخره تصمیم گرفتند که من دیگر به کارم ادامه ندهم چون هر روز تشویش و نگرانی هایشان بیشتر میشد بلاخره من هم به تصمیم آنها احترام گذاشتم و مدت یک ماه میشود که ترک وظیفه نموده و فعلا در خانه نشسته ام.”

صدیق الله توحیدی سرپرست کمیته مصوونیت خبرنگاران این مشکل را تایید می‌کند « نسبت به سال های قبل بنا بر مشکلات اخیر علاقمندی دختران به ژورنالیزم کم‌تر شده است چون سطح معاش پایین و امتیاز کافی ندارند به همین دلیل ترجیع میدهند که به مسلک معلمی روبیاورند.»

ننگرهار یکی از ولایات نا امن و غیر مصوون برای خبرنگاران طی دو سال اخیر بوده که بعد از حضور و فعالیت گروه داعش بیشترین خانواده‌ها مانع کار زنانی  شدند که در رسانه ها کار میکردند. تعداد بسیار کم با نگرانی های زیاد به کار ژورنالیستی میپردازند. در برخی از این ولایات، شماری از زنان خبرنگار به دلیل عدم موافقت خانواده نمی توانند حضور فزیکی داشته باشند، مطلب یا گزارش خود را تهیه میکنند و برای مسوولان رسانه‌ها میفرستند.

رحمت الله زیارمل یک تن از خبرنگاران محلی در شرق و منشی انجمن آزاد ژورنالیستان افغانستان میگوید :”نگرانی ها و مشکلات در مقابل کار خبرنگاران به مراتب در شرق بیشتر شده  است. حضور داعش، مافیای اقتصادی، زورگویی و مقامات فاسد بزرگترین چالش فرا روی آزادی بیان  و کار ژورنالیستان در حوزه شرق شده است وی میگوید “دو سال قبل در این رسانه‌ها بیش از ۴۰ زن مصروف کار ژورنالیستیکی بودند اما نظر به وضعیت بد امنیتی متاسفانه ترک رسانه یا محل کرده اند. تمام زنان که در این رسانه‌ها کار می کنند در داخل دفتر و رسانه استند یعنی جرئت رفتن به بیرون را ندارند. رسانه های کلان ملی و بین المللی که در کابل دفتر دارند هیچ یکی شان در این ولایت نماینده زن ندارد.  حتی در رادیو تلویزیون ملی ننگرهار نیز هیچ ژورنالیست زن وجود ندارد. ”

ملاله میوند یک تن از نطاقان و گردانندگان رادیو تلویزیون انعکاس در ننگرهار به مرکز حمایت از زنان ژورنالیست در افغانستان می‌گوید : “تنها مشکل امنیتی نیست ، مشکلات فرهنگی  و اجتماعی بیشتر تهدید کننده است.”  خبرنگاران زن در این ولایت می‌گویند مشکلات نهایت زیاد است و برای زنان ناممکن است به عنوان یک زن و آنهم ژورنالیست و خبرنگار بیرون از رسانه کار نمایند. تهدیدهایی در این اواخر و پس از حمله بالای رادیو تلویزیون ملی ننگرهار ( تاریخ حمله) بیشتر شده است. یکی از خبرنگاران که نمی‌خواهد نامش فاش شود در باره این تهدید‌ها بدون آنکه از کدام شخص یا گروه مشخص نام نبرد می گوید: ” چون خبر را میخواندم و به عنوان خبر تازه از وضعیت و چگونگی حادثه در برنامه با همکاران و منابع تماس میگرفتم بعد از آن از طریق تیلفون تهدید شدم که چرا در آن حالت من اخبار را پیگری و از وضعیت گزارش میدادم.”

مصونیت و معافیت از مجازات برای آمران و عاملان خشونت و جنایات علیه زنان خبرنگار عاملی دیگر برای تداوم‌داری این خشونت‌ها است. تا امروز عاملان قتل بسیاری از خبرنگاران زن به مانند ذکیه ذکی مسوول رادیو صلح در جبل السراج ۲۰۰۷  و شیما رضایی در سال ۲۰۰۵ ، شکیبا څانګه آماج در سال ۲۰۰۷ هنوز معلوم و مجازات نشده‌اند.

سانسور خبرهای مربوط به زنان در نبود زنان خبرنگار

مطالعه و یافته های مرکز نشان میدهد که در صورت عدم حضور زنان ژورنالیست مسایل مربوط به حقوق بشر خصوصاً حقوق زنان می‌تواند از چشم مسوولان و جامعه بدور بماند و تغییری در آن مناطق جهت حقوق زنان و سایر پیشرفت ها به میان نخواهد آمد. وقتی به ولایات نا امن نگاه شود متوجه میشویم که قضایای خشونت آنقدر رسانه ایی نمیشوند چون یکی از دلایل آن نبود و عدم حضور زن ژورنالیست در ان ولایت است چون نظر به سنتی بودن جامعه مردان نمیخواهند همچو مسایل رسانه یی شود.

روبینا همدرد مسوول دادخواهی شبکه زنان افغان، نقش و حضور زنان ژورنالیست را به خاطر دادخواهی و رسیدگی بیشتر قضایای مربوط به حقوق زنان خیلی ارزنده و مهم  می‌داند و میپذیرد که حتی تأثیر آن‌ها را در بعضی موارد نسبت به دفاتر ولایتی شان بیشتر می‌داند چون نفوذ و قوت رسانه بیشتر از اداره آنهاست. وی با اشاره به ماجرای دو خواهری که یک مرد در ولسوالی خیوه ولایت ننگرهار به نکاح خود آورده بود، می‌گوید « همین اطلاع رسانی بود که متهم دستگیر و تحت تعقیب عدلی قرار گرفت، حتی رییس جمهور در این قضیه وارد عمل شد و از کابل جهت انتقال این خواهران به ننگرهار چرخ بال فرستاد.» و یا در ولایت هرات که  آمار ثبت خشونت خیلی بالا است و رسانه و بخصوص زنان خبرنگار بسا مسایل از چشم پنهان مانده را افشا و اطلاع رسانی میکنند و  زنان را با حقوق بشر بخصوص حقوق زنان آگاه میسازند. متأسفانه بسیاری از خبرنگاران زن به دلیل تهدید و مشکلات  دیگر مجبور به ترک کشور شده‌اند.

مرکز حمایت زنان ژورنالیست با مطالعه دقیق از وضعیت و کار زنان ژورنالیست و چالش های فرا روی آنان ضمن عدم مصوونیت زنان، از آزار و اذیت، محیط نا امن و ناسالم کاری و رفتار تبعیض آمیز رسانه ها با آنان، جداً نگران بوده و به این ملحوظ کار بالای مسوده پالیسی منع آزار و اذیت زنان ژورنالیست را روی دست گرفته است تا از این طریق یک دادخواهی عمومی جهت کاهش و از بین بردن آزار و اذیت زنان در محل کار و اجتماع صورت گیرد.

این مرکز  از حکومت وحدت ملی، جامعه خبرنگاری  بخصوص مسوولان و مالکان رسانه ها، نهاد های حامی خبرنگاران، وزارت های کار و امور اجتماعی، امور زنان، اطلاعات و فرهنگ و جامعه جهانی میخواهد تا در تطبیق این پالیسی حمایت هم جانبه نموده و به عنوان یک اصل و مقرره ارج گذاشته شود. مرکز حمایت از زنان ژورنالیست در افغاننستان ، تاکید بر ارقام ارایه شده نداشته  و آنرا قطعی نمیداند اما در آینده های نزدیک این مطالعه و ارقام شناسی را طی یک سروی مسلکی با همکاری نهاد های حامی خبرنگاران انجام خواهد داد تا بر مبنای آن رقم ثابت خبرنگاران و کارمندان رسانه یی زن مشخص و معلوم گردد.

* ژورنالیست‌های زن در افغانستان

کار و فعالیت زنان ژورنالیست در افغانستان در سال‌های نخست دهه بیست میلادی با مجله اختصاصی” ارشاد النسوان” برای زنان که تحت نظر ملکه ثریا همسر امان‌الله خان منتشر می‌شد، آغاز می‌شود. با ایجاد و تاسیس رادیو در افغانستان در سال 1329 (1940) و حضور گوینده‌ی زن ادامه می‌یابد. در سال های 1356 (1977) برای نخستین بار زنان توانستند در حرفه ژورنالیزم تحصیل کنند.

در سال‌های حکومت خلقی‌ها و پرچمی‌ها و سپس در دوره حکومت نجیب‌الله  ( تاریخ 1358-1396) حضور زنان در رادیو تلویزیون ملی و نشریه‌های دولتی پر رنگ تر شد. بیشترین زنان ژورنالیست در رادیو تلویزیون ملی و نشریه های کابل تایمز به زبان انگلیسی، اصلاح ، هیواد و انیس مصروف کار شدند. در دهه 1370( نود میلادی) بعد از آمدن مجاهدین به کابل اکثر کارمندان رادیو تلویزیون ملی افغانستان را ترک کردند که تعداد زیادی از زنان ژورنالیست در میان آنان شامل بود و پس از آن حضور زنان در رسانه‌ها کم‌تر شد.

رژیم طالبان تاریکترین دوره برای تاریخ معاصر در افغانستان است. در این دوره نیز زنان بیشترین آسیب را پذیرا شدند. زنان ژورنالیست نیز از کار و فعالیت رسانه یی باز ماندن چون طالبان تلویزیون را حرام خواندن و دیگر هیچ زن حق کار در رسانه ها را نداشت و حتی بدون محرم شریعی از خانه بیرون شده نمیتوانستند. در این دوره تنها رادیو و اخبار بنام  شرعیت و چند روزنامه دولتی که همه مردانه بودند فعالیت داشت و همه تبلیغات و فعالیت های طالبان از طریق این رسانه ها انعکاس و نشر پخش میگردید.

سقوط طالبان آغاز دوره‌ای طلایی در تاریخ افغانستان و رسانه‌ها بود. در افغانستان امروز با کوشش روزنامه‌نگاران کشور و کمک جامعه جهانی رسانه‌ها گسترش یافته‌اند. در این دوره  یک بار دیگر دریچه امید برای زنان باز شد و زنان نیز در عرصه ژورنالیزم بعد از فرا گیری دوره‌های کوتاه مدت، میان مدت و دراز مدت به کار و حرفه خبرنگاری و ژورنالیستی در رسانه های مختلف در بخش های مختلف به سرعت رشد نمودند. از سال ۲۰۰۲ میلادی دست‌کم چهار روزنامه‌نگار زن بدست نزدیکانشان کشته شده‌اند. از این میان می‌توان به  شیما رضایی و یا شکیبا څانګه اشاره کرد. این زنان خبرنگار قربانیان تبلیغات بینادگرایانی هستند که مخالف کار کردن زنان در جامعه و نبود حفاظت از سوی مسوولان حکومتی هستند.

مطلب پیشنهادی

تهدیدات امنیتی مانع کار بانوان ژورنالیست

هرات ۳ اکتوبر/ ۱۱ میزان تهدیدات امنیتی، آزار و اذیت های روی جاده و سرک …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *